Hoe maak ik een ouderschapsplan?

Een ouderschapsplan is een verplicht document als je gaat scheiden en je samen kinderen hebt. Daarin leg je vast hoe jullie de zorg, opvoeding en kosten voor jullie kinderen regelen. Je kunt het zelf opstellen, samen met een mediator, of via een advocaat.

Laatst gecontroleerd: april 2026. Juridische informatie kan veranderen — controleer altijd de actuele wetgeving op wetten.nl.

Wat zegt de wet?

Scheiden met kinderen is niet zomaar iets. De wet verplicht ouders om een ouderschapsplan op te stellen. Dit staat in artikel 815 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie). Zonder ouderschapsplan accepteert de rechtbank jouw echtscheidingsverzoek in principe niet.

De wet schrijft voor dat het ouderschapsplan minimaal drie onderwerpen moet bevatten:

De verdeling van zorg en opvoeding. Dit heet ook wel de zorgregeling. Wanneer is het kind bij welke ouder?
Hoe communiceren jullie met elkaar? De wet vraagt van ouders dat ze met elkaar overleggen over belangrijke beslissingen.
De kosten van de kinderen. Hoeveel betaalt elke ouder? Dit noemen we kinderalimentatie.

Naast het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is ook Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek van belang. Daarin staan bepalingen over het ouderlijk gezag en de rechten van kinderen (zie het Burgerlijk Wetboek voor de exacte bepalingen). Het uitgangspunt is altijd het belang van het kind. Niet wat jij of je ex wil — maar wat goed is voor jullie kind.

Kinderen van twaalf jaar en ouder hebben het recht om gehoord te worden. De rechter moet hen de kans geven om hun mening te geven. Dat staat in de wet en is in lijn met het Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind.

Het ouderschapsplan geldt ook als jullie niet getrouwd zijn maar wel samen het gezag hebben. Samenwoners met kinderen die uit elkaar gaan, vallen dus ook onder deze verplichting als er sprake is van gezamenlijk gezag.

Wanneer geldt dit voor jou?

Het ouderschapsplan is verplicht als je gaat scheiden én jullie samen minderjarige kinderen hebben. Minderjarig betekent: jonger dan 18 jaar. Je moet het plan indienen bij de rechtbank, samen met het echtscheidingsverzoek.

Maar ook buiten een officiële scheiding kan het nodig zijn. Denk aan deze situaties:

Je was niet getrouwd maar had wel gezamenlijk gezag en gaat uit elkaar.
Je wil een bestaand ouderschapsplan aanpassen omdat de situatie veranderd is.
Jullie kind wordt ouder en de huidige regeling werkt niet meer.

Stel je voor: Yasmine en Thomas scheiden. Ze hebben een dochter van zeven jaar. Ze moeten in hun ouderschapsplan vastleggen wanneer hun dochter bij wie woont, hoe ze schoolkeuzes regelen, en hoeveel Thomas bijdraagt aan de kosten. Lukt het ze niet samen? Dan helpt een mediator. Komen ze er echt niet uit? Dan beslist de rechter.

Of neem Fatima en Ravi. Ze waren nooit getrouwd maar hebben samen twee jaar het gezag gedeeld over hun zoon. Nu gaan ze uit elkaar. Ook zij moeten een ouderschapsplan maken, omdat ze beiden het gezag hebben.

Heb jij alleen het gezag? Dan geldt de verplichting niet. Maar ook dan kan het slim zijn om afspraken op papier te zetten. Zo voorkom je gedoe later.

Het plan geldt totdat jullie kind achttien jaar is. Je kunt het tussentijds aanpassen als jullie het samen eens zijn. Of via de rechter als je er niet uitkomt.

Stappenplan — wat kun je nu doen?

Praat eerst met je ex-partner. Probeer samen de belangrijkste punten te bespreken: wie woont het kind bij, wanneer ziet het kind de andere ouder, en hoe verdelen jullie de kosten?
Overweeg een mediator. Lukt het niet alleen? Een mediator helpt jullie zonder dat het een rechtszaak wordt. Dit is goedkoper en minder belastend voor jullie kind.
Stel het plan op schrift. Gebruik een model of template als houvast. De rijksoverheid biedt informatie via rijksoverheid.nl. Leg alle afspraken concreet en duidelijk vast.
Denk aan kinderalimentatie. Bereken wat redelijk is. De Nibud-richtlijnen (nibud.nl) geven een handige basis voor het berekenen van de kosten per kind.
Laat een advocaat meekijken. Zeker bij complexe situaties is een juridische check slim. Een advocaat kan ook controleren of het plan aan alle wettelijke eisen voldoet.
Dien het plan in bij de rechtbank. Het ouderschapsplan gaat mee met het echtscheidingsverzoek. Beide ouders moeten het ondertekenen.
Evalueer het plan regelmatig. Kinderen groeien. Wat nu werkt, werkt over drie jaar misschien niet meer. Plan een moment in om afspraken te herzien.

Veelgemaakte fouten

Te vaag formuleren. "We wisselen flexibel af" klinkt fijn, maar werkt zelden. Schrijf concrete dagen en tijden op. Zo voorkom je ruzies achteraf.
De kinderalimentatie vergeten of te laag inschatten. Veel ouders schatten de kosten voor kinderen te laag in. Gebruik de Nibud-richtlijnen als uitgangspunt.
Het kind niet betrekken. Zeker als je kind ouder is, is het goed om te vragen wat hij of zij wil. Het hoeft niet allesbepalend te zijn, maar het telt mee.
Afspraken over school of religie vergeten. Wie beslist over de schoolkeuze? Mag het kind een andere godsdienst aannemen? Leg dit soort zaken vast.
Het plan nooit aanpassen. Een ouderschapsplan is geen steen. De situatie verandert. Pas het plan aan als dat nodig is — anders stapelen de conflicten zich op.

Veelgestelde vragen

Is een ouderschapsplan verplicht bij scheiding?

Ja, als je minderjarige kinderen hebt is een ouderschapsplan verplicht. Je kunt zonder dit plan je echtscheidingsverzoek niet indienen bij de rechtbank. Dit geldt ook als jullie het samen eens zijn over alles.

Wat als we het niet eens worden over het ouderschapsplan?

Dan kun je een mediator inschakelen. Lukt het ook dan niet, dan beslist de rechter. De rechter kijkt altijd naar het belang van het kind. Je kunt ook alvast hulp vragen bij Claim.Cafe om te weten wat jouw rechten zijn.

Kan ik het ouderschapsplan later nog aanpassen?

Ja, dat kan. Als jullie het samen eens zijn, kun je het plan aanpassen en opnieuw vastleggen. Ben je het niet eens? Dan kun je de rechter vragen het plan te wijzigen. De rechter doet dit als de situatie wezenlijk veranderd is.

Geldt een ouderschapsplan ook als we niet getrouwd waren?

Ja, als jullie samen het gezag hebben over jullie kind, dan geldt de plicht ook voor samenwoners die uit elkaar gaan. Het huwelijk maakt voor deze verplichting geen verschil.

Hoe bereken ik de kinderalimentatie?

De kinderalimentatie is gebaseerd op de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders. De Nibud-richtlijnen geven een startpunt. Een advocaat of mediator kan de precieze berekening maken. Bekijk nibud.nl voor meer informatie.

Relevante wetsartikelen

Artikel 815 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek — bepalingen over ouderlijk gezag en kinderalimentatie (zie wetten.nl voor de exacte bepalingen)

Gerelateerde onderwerpen op Claim.Cafe

Heb jij een specifieke situatie? Stel je vraag gratis op Claim.Cafe en krijg antwoord van een echte jurist.

Hoe maak ik een ouderschapsplan? Stappenplan + uitleg | Claim.Cafe