Hoe werkt erfrecht in Nederland?

Als iemand overlijdt, bepaalt het erfrecht wie er wat krijgt. In Nederland erven partners en kinderen automatisch als er geen testament is. Heb je een testament? Dan wijst dat de weg.

Laatst gecontroleerd: april 2026. Juridische informatie kan veranderen — controleer altijd de actuele wetgeving op wetten.nl.

Wat zegt de wet?

Het erfrecht in Nederland staat in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. Dit boek regelt alles rond erfenissen. Wie erft er? Hoeveel? En wat als iemand een schuld achterlaat?

Als iemand overlijdt zonder testament, geldt de wettelijke erfopvolging. De wet verdeelt erfgenamen in vier groepen, ook wel "orden" genoemd.

Eerste orde: de partner en kinderen van de overledene
Tweede orde: ouders, broers en zussen
Derde orde: grootouders
Vierde orde: overgrootouders

De eerste orde gaat voor. Zijn er kinderen en een partner? Dan erven zij allebei. Zijn er geen kinderen en geen partner? Dan komen de ouders, broers en zussen aan de beurt.

Artikel 4:10 BW regelt deze volgorde van erfopvolging (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie).

Heb je als kind recht op een erfenis maar wil de partner van je ouder dat blokkeren? Dat kan niet zomaar. Kinderen hebben wettelijk recht op hun legitieme portie. Dat is een minimumbedrag waar kinderen altijd aanspraak op kunnen maken, ook als ze onterfd zijn. Dit staat in artikel 4:63 BW (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie).

De legitieme portie is de helft van wat je normaal zou erven. Stel: jij had zonder testament recht op een kwart van de erfenis. Dan heb je minimaal recht op een achtste deel. Je bent onterfd? Dan kun je dat achtste deel alsnog opeisen bij de andere erfgenamen.

Een testament verandert de spelregels. De overledene kan daarin zelf bepalen wie wat krijgt. Maar de legitieme portie van kinderen kan nooit worden weggenomen. Dat is een harde grens in de wet.

Wat als de overledene schulden had? Dan erven jij en andere erfgenamen ook die schulden. Gelukkig hoef je dat niet zomaar te accepteren. Je kunt de erfenis beneficiair aanvaarden. Dat betekent: je accepteert de erfenis, maar alleen voor zover er vermogen is. Je betaalt dus nooit meer schulden dan de erfenis waard is. Artikel 4:190 BW regelt dit (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie).

Wanneer geldt dit voor jou?

Het erfrecht geldt voor iedereen in Nederland. Het moment dat een familielid of geliefde overlijdt, ben jij mogelijk erfgenaam. Maar wanneer ben je dat precies?

Je bent erfgenaam als:

Je in het testament wordt genoemd
Je een kind, partner of familielid bent én er geen testament is
Je als geregistreerd partner of gehuwde partner achterblijft

Let op: een niet-gehuwd stel zonder samenlevingscontract heeft géén automatisch erfrecht. Woon je samen zonder papieren? Dan erf je niets van je partner als er geen testament is. Dit is een veelgemaakte fout.

Stel: jouw ouder overlijdt en was getrouwd. Je vader overlijdt en laat een stiefmoeder en jou achter. Zonder testament erven jij en je stiefmoeder allebei een gelijk deel. Maar de wet geeft de stiefmoeder het recht om de spullen en het huis te beheren. Jij krijgt dan een geldvordering op haar. Die vordering wordt pas uitbetaald als zij ook overlijdt of hertrouwt. Dit heet de wettelijke verdeling. Artikel 4:13 BW regelt dit (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie).

Ben je minderjarig kind van de overledene? Dan is dit systeem extra belangrijk. Jij hebt recht op je deel, maar je kunt er pas bij als je 18 bent of als de langstlevende ouder overlijdt.

Een andere situatie: je hebt een broer of zus die al eerder is overleden. Hadden zij kinderen? Dan nemen die kinderen (jouw neven en nichten) de plek in van jouw broer of zus. Dit heet plaatsvervulling. Niemand valt dus buiten de boot door een eerder sterfgeval.

Erfbelasting is ook onderdeel van het plaatje. Als je erft, kan de Belastingdienst erfbelasting heffen. Hoe hoog dat is, hangt af van de relatie die je had met de overledene en hoe groot de erfenis is. Kinderen en partners betalen minder dan verre familieleden of vrienden. Controleer de actuele vrijstellingen op de website van de Belastingdienst.

Stappenplan — wat kun je nu doen?

Controleer of er een testament is. Een notaris kan dit opzoeken in het Centraal Testamentenregister. Dit register bevat alle testamenten die in Nederland zijn opgesteld.
Stel vast wie de erfgenamen zijn. Zijn er kinderen, een partner, of andere familieleden? Maak een lijst. De volgorde van de wet bepaalt wie er aan de beurt is.
Beslis of je de erfenis aanvaardt. Je hebt drie keuzes: zuivere aanvaarding, beneficiaire aanvaarding of verwerping. Twijfel je over schulden? Kies dan altijd voor beneficiaire aanvaarding.
Regel de aangifte erfbelasting. Je hebt hier doorgaans acht maanden de tijd voor na het overlijden. Dit doe je via de Belastingdienst.
Verdeel de erfenis. Zijn er meerdere erfgenamen? Dan moeten jullie samen tot een verdeling komen. Een notaris kan hierbij helpen.
Claim je legitieme portie als je onterfd bent. Ben je kind en ben je onterfd? Dien dan binnen vijf jaar na het overlijden een beroep in op je legitieme portie. Wacht niet te lang.
Schakel een notaris of jurist in bij twijfel. Erfrecht is complex. Een notaris is verplicht bij bepaalde stappen, zoals het verdelen van onroerend goed.

Veelgemaakte fouten

Automatisch aanvaarden zonder te checken op schulden. Veel mensen aanvaarden een erfenis zonder te weten dat er schulden zijn. Daarna zit je eraan vast. Kies altijd eerst voor beneficiaire aanvaarding als je het niet zeker weet.
Denken dat samenwonen genoeg is. Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan erf je niets van je partner zonder testament. Regel dit tijdig.
Te laat een beroep doen op de legitieme portie. Als onterfd kind heb je vijf jaar de tijd. Veel mensen weten dit niet en missen hun kans.
Vergeten de erfbelasting aan te geven. Dit kost je een boete. Zorg dat je de aangifte op tijd indient bij de Belastingdienst.
Denken dat een oud testament altijd geldig is. Een testament kan worden herroepen of gewijzigd. Controleer altijd het Centraal Testamentenregister voor de meest recente versie.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er als er geen testament is?

Dan geldt de wettelijke erfopvolging. De wet bepaalt dan wie erft. Als eerste komen de partner en kinderen aan de beurt. Zijn die er niet, dan komen ouders, broers en zussen. De wet verdeelt erfgenamen in vier vaste groepen.

Kan ik als onterfd kind toch iets claimen?

Ja. Als kind heb je recht op de legitieme portie. Dat is de helft van wat je normaal zou erven. Je kunt dit opeisen bij de andere erfgenamen. Je hebt hier vijf jaar de tijd voor na het overlijden van je ouder.

Moet ik erfbelasting betalen?

Dat hangt af van de hoogte van de erfenis en jouw relatie met de overledene. Partners en kinderen hebben een hogere vrijstelling dan neven, nichten of vrienden. Boven de vrijstelling betaal je belasting. Controleer de actuele bedragen op de website van de Belastingdienst.

Wat is het verschil tussen zuivere en beneficiaire aanvaarding?

Bij zuivere aanvaarding accepteer je alles: ook de schulden. Bij beneficiaire aanvaarding accepteer je de erfenis alleen voor zover er vermogen is. Je betaalt dan nooit meer schulden dan de erfenis waard is. Twijfel je? Kies dan voor beneficiaire aanvaarding.

Erft mijn partner automatisch als we samenwonen?

Nee. Samenwonen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap geeft geen automatisch erfrecht. Heb je geen testament? Dan erft je partner niets. Regel dit met een samenlevingscontract én een testament bij de notaris.

Relevante wetsartikelen

Artikel 4:10 BW — wettelijke erfopvolging en de volgorde van erfgenamen
Artikel 4:13 BW — de wettelijke verdeling bij overlijden met partner en kinderen
Artikel 4:63 BW — de legitieme portie voor kinderen
Artikel 4:190 BW — beneficiaire aanvaarding van een erfenis
Zie verder Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek voor alle bepalingen rond erfrecht

Gerelateerde onderwerpen op Claim.Cafe

Heb jij een specifieke situatie? Stel je vraag gratis op Claim.Cafe en krijg antwoord van een echte jurist.

Hoe werkt erfrecht in Nederland? | Claim.Cafe