Wat gebeurt er met mijn bezittingen als ik overlijd zonder testament?

Als je overlijdt zonder testament, verdeelt de wet automatisch je bezittingen. Je erfgenamen worden bepaald door de wet — meestal je partner en kinderen. Heb je geen partner of kinderen, dan erven je ouders, broers of zussen.

Laatst gecontroleerd: april 2026. Juridische informatie kan veranderen — controleer altijd de actuele wetgeving op wetten.nl.

Wat zegt de wet?

Als je overlijdt zonder testament, noemen juristen dat "overlijden zonder uiterste wil". De wet regelt dan precies wie jouw bezittingen krijgt. Dit staat in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek — het erfrecht.

De wet verdeelt erfgenamen in groepen, ook wel "orden" genoemd. De wet hanteert een vaste volgorde. Alleen als er niemand is in de eerste groep, komt de tweede groep aan de beurt.

De vier groepen zijn:

• Eerste groep: je echtgenoot of geregistreerd partner, én je kinderen
• Tweede groep: je ouders, broers en zussen
• Derde groep: je grootouders
• Vierde groep: je overgrootouders

Heb je een echtgenoot én kinderen? Dan erven zij allebei. Maar de wet geeft de langstlevende partner automatisch alle bezittingen in gebruik. Dit heet de "wettelijke verdeling". De kinderen krijgen hun erfdeel pas echt uitbetaald als de langstlevende partner ook overlijdt.

Dit is geregeld in artikel 4:13 BW (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie). Dit artikel beschermt de langstlevende partner. Die hoeft bijvoorbeeld niet het huis te verkopen om kinderen uit te betalen.

Kinderen krijgen wel een vordering op de langstlevende ouder. Dat betekent: ze hebben recht op geld, maar kunnen dat nog niet opeisen. Pas na het overlijden van de langstlevende ouder wordt alles verdeeld.

Heb je geen partner en geen kinderen? Dan erven je ouders en broers en zussen samen. Heb je die ook niet? Dan gaan je bezittingen naar grootouders, en daarna naar overgrootouders. Is er helemaal niemand? Dan gaat alles naar de Staat.

Samenwoners letten op: een samenwonende partner erft niet automatisch. Jullie zijn niet getrouwd en hebben geen geregistreerd partnerschap. Zonder testament erft jouw partner dus niets. Dit is een veelgemaakte misvatting.

Wanneer geldt dit voor jou?

De wettelijke regeling geldt voor jou als je overlijdt zonder een geldig testament. Een testament is een officieel document dat je opstelt bij een notaris. Heb je dat nooit gedaan, dan regelt de wet alles.

Kijk eens naar deze concrete situaties:

Situatie 1 — Je bent getrouwd met twee kinderen: Je partner en je kinderen erven samen. Je partner krijgt alles in gebruik. De kinderen krijgen een geldvordering die ze later kunnen opeisen.

Situatie 2 — Je bent samenwonend zonder testament: Jouw partner erft niets. Alles gaat naar jouw kinderen. Of als je geen kinderen hebt, naar jouw ouders. Dit kan een enorme schok zijn voor je achterblijvende partner.

Situatie 3 — Je bent alleenstaand zonder kinderen: Je ouders erven alles. Zijn je ouders ook al overleden? Dan erven je broers en zussen. Heb je die ook niet, dan gaan de grootouders voor.

Situatie 4 — Je hebt kinderen maar geen partner: Je kinderen erven alles en verdelen het gelijkwaardig onderling.

Situatie 5 — Je bent geregistreerd partner: Een geregistreerd partnerschap werkt voor het erfrecht hetzelfde als een huwelijk. Je partner staat dus goed beschermd.

Het maakt ook uit of je schulden hebt. Erfgenamen erven niet alleen bezittingen, maar ook schulden. Een erfgenaam kan de erfenis weigeren of "beneficiair aanvaarden". Dat laatste betekent: je aanvaardt de erfenis alleen als er meer bezit is dan schuld. Dit is slim om te doen als je niet zeker weet wat de financiële situatie was.

Minderjarige kinderen kunnen niet zomaar een erfenis weigeren. Daar zijn regels voor. Een kantonrechter moet daarvoor toestemming geven. Zie het Burgerlijk Wetboek voor de exacte bepaling hierover.

Stappenplan — wat kun je nu doen?

1. Controleer of er een testament is. Vraag het Centraal Testamentenregister (CTR) om een verklaring. Dit kost een kleine vergoeding. Je kunt dit doen via een notaris.
2. Breng de erfgenamen in kaart. Wie zijn de wettelijke erfgenamen? Maak een lijst van familie in de eerste groep. Vergeet samenwonende partners niet — die erven niet automatisch.
3. Laat een verklaring van erfrecht opstellen. Een notaris stelt dit op. Hiermee kun je bij de bank, overheid en andere instanties aantonen dat jij erfgenaam bent.
4. Kies hoe je de erfenis aanvaardt. Je hebt drie opties: gewoon aanvaarden, beneficiair aanvaarden (onder voorbehoud), of verwerpen. Twijfel je? Kies altijd voor beneficiair aanvaarden totdat je de financiële situatie kent.
5. Inventariseer bezittingen én schulden. Denk aan bankrekeningen, huis, auto, sieraden maar ook hypotheek, leningen en belastingschulden.
6. Regel de belasting. Erfgenamen moeten aangifte erfbelasting doen. De Belastingdienst heeft hiervoor een formulier. Er gelden vrijstellingen afhankelijk van de relatie met de overledene.
7. Overweeg alsnog een testament op te stellen. Als jij nog leeft en dit leest, ga dan naar een notaris. Zo voorkom je onduidelijkheid voor jouw nabestaanden.

Veelgemaakte fouten

• Denken dat samenwonen gelijk staat aan getrouwd zijn. Dit is niet zo. Een samenwonende partner erft niets zonder testament. Zelfs als jullie al twintig jaar samen zijn.
• De erfenis zomaar aanvaarden zonder schulden te checken. Als je een erfenis aanvaardt, neem je ook de schulden over. Controleer altijd eerst de financiële situatie van de overledene.
• Te laat aangifte doen voor de erfbelasting. Je hebt een wettelijke termijn om aangifte te doen. Mis je die termijn, dan kun je een boete krijgen van de Belastingdienst.
• Vergeten dat stiefkinderen niet automatisch erven. Jouw stiefkinderen zijn juridisch gezien niet jouw kinderen. Zonder testament erven zij niets van jou.
• Niet denken aan digitale bezittingen. Cryptovaluta, online bankrekeningen, en andere digitale eigendommen zijn ook onderdeel van de erfenis. Zorg dat erfgenamen weten hoe ze die kunnen bereiken.

Veelgestelde vragen

Relevante wetsartikelen

• Artikel 4:10 BW — wettelijke erfgenamen en de volgorde van orden (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)
• Artikel 4:13 BW — de wettelijke verdeling bij huwelijk of geregistreerd partnerschap (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)
• Artikel 4:16 BW — de vordering van kinderen op de langstlevende ouder (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)
• Artikel 4:190 BW — keuzemogelijkheden voor erfgenamen: aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)

Gerelateerde onderwerpen op Claim.Cafe

• Testament opstellen: zo regel je je erfenis zelf
• Erfbelasting berekenen en aangifte doen na overlijden
• Erfenis weigeren of beneficiair aanvaarden — wat is slim?

Heb jij een specifieke situatie? Stel je vraag gratis op Claim.Cafe en krijg antwoord van een echte jurist.