Wat is een echtscheidingsconvenant?

Een echtscheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst die je samen met je partner opstelt bij een scheiding. Hierin leg je alle praktische afspraken vast, zoals de verdeling van bezittingen, alimentatie en de zorg voor kinderen. Het convenant wordt onderdeel van het echtscheidingsverzoek bij de rechter.

Laatst gecontroleerd: april 2026. Juridische informatie kan veranderen — controleer altijd de actuele wetgeving op wetten.nl.

Wat zegt de wet?

Bij een scheiding regelt de wet niet automatisch alles voor je. De wet biedt een kader, maar jij en je partner maken zelf de concrete afspraken. Die afspraken leg je vast in een echtscheidingsconvenant — ook wel scheidingsconvenant of vaststellingsovereenkomst bij scheiding genoemd.

In Nederland is een huwelijk een juridisch contract. Als dat contract eindigt, ontstaan er allerlei rechten en plichten. Denk aan het recht op alimentatie, het recht op een deel van het pensioen, en de verplichting om te zorgen voor je kinderen. De wet regelt wanneer die rechten bestaan. Jullie afspraken bepalen hoe die rechten er in de praktijk uitzien.

De verdeling van het pensioen is wettelijk geregeld in de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Die wet bepaalt dat je bij een scheiding in principe recht hebt op de helft van het ouderdomspensioen dat je partner tijdens het huwelijk heeft opgebouwd. Je kunt hiervan afwijken in het convenant, maar dan moet je dat expliciet vastleggen.

Artikel 1:155 BW (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie) regelt de partneralimentatie. De rechter kan een onderhoudsverplichting opleggen als de ene partner na de scheiding niet in zijn of haar eigen levensonderhoud kan voorzien. In het convenant kun je zelf afspreken hoeveel alimentatie er betaald wordt, en voor hoe lang.

Voor kinderen geldt een eigen wettelijk kader. Artikel 1:247 BW (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie) regelt het ouderlijk gezag en de plicht tot verzorging en opvoeding. Bij een scheiding waarbij kinderen betrokken zijn, ben je verplicht een apart ouderschapsplan op te stellen. Dat plan wordt vaak als bijlage bij het convenant gevoegd.

Het convenant zelf is een privaatrechtelijke overeenkomst. Dat betekent: als jullie beiden akkoord gaan en de inhoud is niet in strijd met de wet, dan is het bindend. De rechter toetst het convenant globaal bij de afhandeling van de scheiding.

Wanneer geldt dit voor jou?

Een echtscheidingsconvenant is relevant voor iedereen die gaat scheiden en getrouwd is geweest — of een geregistreerd partnerschap heeft gehad. Bij een geregistreerd partnerschap gelden vrijwel dezelfde regels als bij een huwelijk.

Ben je samenwonend zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan heb je geen echtscheidingsconvenant nodig. Jullie zijn juridisch gezien nooit getrouwd, dus er is geen scheiding in juridische zin. Je kunt dan wel een samenlevingsovereenkomst hebben opgesteld, waarin vergelijkbare afspraken staan.

Een convenant is verplicht als jullie samen kinderen hebben. Zonder goedgekeurd ouderschapsplan accepteert de rechtbank het echtscheidingsverzoek namelijk niet. Dat plan gaat over de verdeling van zorgtaken, de hoofdverblijfplaats van de kinderen en de kinderalimentatie.

Ook als je geen kinderen hebt, is een convenant sterk aan te raden. Stel, jullie hebben samen een huis gekocht. Wie krijgt het huis? Wie betaalt de hypotheek door? Wat gebeurt er als het huis minder waard is dan de hypotheek? Dit zijn zaken die je écht schriftelijk moet vastleggen.

Hebben jullie een huwelijkse voorwaarden? Dan is het convenant minder complex, omdat veel al van tevoren is geregeld. Maar ook dan moet je afspraken maken over alimentatie, pensioen en eventuele gemeenschappelijke bezittingen die buiten de huwelijkse voorwaarden vallen.

Ben je in gemeenschap van goederen getrouwd? Dan is de verdeling ingewikkelder. Alles wat tijdens het huwelijk is opgebouwd, is in principe van jullie beiden. Het convenant legt dan precies vast wie wat krijgt.

Het convenant geldt ook als je een flitsscheiding wil. Bij een flitsscheiding zet je het huwelijk eerst om naar een geregistreerd partnerschap, en ontbind je dat daarna zonder rechter. Maar ook hier heb je een convenant nodig om alles netjes te regelen.

Stappenplan — wat kun je nu doen?

Maak een overzicht van alle bezittingen en schulden. Denk aan het huis, auto, spaargeld, beleggingen, hypotheek en leningen. Dit is het startpunt van het convenant.
Breng jullie pensioenopbouw in kaart. Vraag een pensioenoverzicht op via mijnpensioenoverzicht.nl. Beslis of jullie het pensioen verevenen of anders verdelen.
Maak afspraken over alimentatie. Gaat één van jullie alimentatie betalen? Zo ja, hoeveel en hoe lang? Laat dit berekenen door een mediator of advocaat als jullie er samen niet uitkomen.
Stel een ouderschapsplan op als je kinderen hebt. Leg hierin vast waar de kinderen wonen, hoe de zorg verdeeld wordt en hoeveel kinderalimentatie er betaald wordt.
Schakel een mediator of advocaat in. Een mediator helpt jullie samen tot afspraken te komen. Een advocaat of notaris controleert of alles juridisch klopt en volledig is.
Laat het convenant vastleggen en ondertekenen. Beide partners tekenen het convenant. Bij afspraken over de eigen woning is soms een notariële akte nodig.
Dien het convenant in bij de rechtbank. Het convenant wordt meegestuurd met het echtscheidingsverzoek. De rechter neemt het op in de echtscheidingsbeschikking, waardoor het juridisch afdwingbaar wordt.

Veelgemaakte fouten

Geen pensioenafspraken opnemen. Veel mensen vergeten het pensioen. Dat kan jaren later voor grote problemen zorgen, zeker als één partner veel meer heeft opgebouwd dan de ander.
Te vage afspraken maken. "We verdelen alles eerlijk" is geen afspraak. Het convenant moet concreet zijn: wie krijgt wat, wanneer, en onder welke voorwaarden.
Het convenant niet laten controleren door een jurist. Zelf een template downloaden lijkt goedkoop, maar als je iets vergeet of verkeerd formuleert, kan dat je veel geld en stress kosten.
Vergeten dat afspraken fiscale gevolgen hebben. Alimentatie, de verdeling van het huis en pensioenverevening hebben allemaal gevolgen voor je belastingaangifte. Vraag hierover advies aan een belastingadviseur.
Het convenant niet updaten na grote levensveranderingen. Kom je na de scheiding in betere of slechtere financiële omstandigheden? Dan kan een rechter alimentatieafspraken aanpassen. Maar dat gaat niet vanzelf — je moet er actief om vragen.

Veelgestelde vragen

Is een echtscheidingsconvenant verplicht?

Een convenant is niet altijd verplicht, maar in de praktijk bijna altijd noodzakelijk. Als je kinderen hebt, ben je wettelijk verplicht een ouderschapsplan op te stellen. Dat plan maakt bijna altijd deel uit van het convenant. Zonder dit plan accepteert de rechtbank het echtscheidingsverzoek niet. Heb je geen kinderen en zijn er weinig gezamenlijke bezittingen? Dan is een convenant strikt genomen niet verplicht, maar wel sterk aanbevolen.

Wat kost een echtscheidingsconvenant opstellen?

De kosten hangen af van hoe je de scheiding aanpakt. Via een mediator betaal je gemiddeld tussen de 1.000 en 3.000 euro voor het hele traject, inclusief het convenant. Een advocaat die het convenant opstelt, rekent vaak een uurtarief van 150 tot 300 euro. Als jullie er samen goed uitkomen en de situatie niet ingewikkeld is, kunnen de kosten lager uitvallen.

Kan ik later nog terug op het convenant?

Zodra de rechter het convenant heeft opgenomen in de echtscheidingsbeschikking, is het bindend. Je kunt er niet zomaar op terugkomen. In bijzondere gevallen — zoals dwang, bedrog of een ernstige wanverhouding — kan de rechter een afspraak vernietigen. Voor alimentatieafspraken geldt dat je later een wijziging kunt vragen als de omstandigheden ingrijpend veranderen.

Wat staat er in een echtscheidingsconvenant?

Een convenant bevat doorgaans afspraken over de verdeling van bezittingen en schulden, de eigen woning en hypotheek, partneralimentatie, pensioenverevening, en — als er kinderen zijn — kinderalimentatie en het ouderschapsplan. Ook afspraken over belastingteruggave, levensverzekeringen en bankrekeningen horen erin.

Hebben we een notaris nodig voor het convenant?

Een notaris is niet altijd verplicht voor het convenant zelf. Maar als jullie afspraken maken over de overdracht van de eigen woning, is een notariële akte wél verplicht. De notaris regelt dan de juridische overdracht van het huis. Ook voor sommige pensioenafspraken kan tussenkomst van een notaris nodig zijn.

Relevante wetsartikelen

Artikel 1:155 BW — partneralimentatie (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)
Artikel 1:247 BW — ouderlijk gezag en verzorging (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)
Artikel 1:153 BW — ontbinding van het huwelijk (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)
Wet verevening pensioenrechten bij scheiding — zie wetten.nl voor de actuele tekst
Boek 1 BW (Personen- en familierecht) — zie wetten.nl voor alle relevante bepalingen bij scheiding

Gerelateerde onderwerpen op Claim.Cafe

Heb jij een specifieke situatie? Stel je vraag gratis op Claim.Cafe en krijg antwoord van een echte jurist.

Wat is een echtscheidingsconvenant? Uitleg, inhoud en stappenplan