Hoe werkt een voorlopige voorziening bij scheiding?

Q: Wat als mijn partner zich niet houdt aan de voorlopige voorziening?

Je partner is verplicht zich aan de uitspraak te houden. Doet hij of zij dat niet? Dan kun je een deurwaarder inschakelen. In sommige gevallen kan de rechter ook een dwangsom opleggen.

Een voorlopige voorziening bij scheiding is een tijdelijke maatregel die de rechter snel kan opleggen. Je vraagt dit aan als je tijdens de scheiding dringende afspraken nodig hebt — over de kinderen, de woning of alimentatie. De rechter beslist meestal binnen een paar weken.

Laatst gecontroleerd: april 2026. Juridische informatie kan veranderen — controleer altijd de actuele wetgeving op wetten.nl.

Wat zegt de wet?

Als je gaat scheiden, duurt een volledige scheidingsprocedure soms maanden. Maar het leven gaat door. Wie betaalt de hypotheek volgende maand? Waar wonen de kinderen deze zomer? Voor dit soort urgente vragen bestaat de voorlopige voorziening.

De voorlopige voorziening is geregeld in artikel 822 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie). In dit artikel staat welke onderwerpen de rechter tijdelijk kan regelen. Het gaat dan om:

Wie in de echtelijke woning mag blijven wonen
Hoe de zorg voor de kinderen is verdeeld
Of één partner alimentatie krijgt tijdens de scheiding
Wie welke vaste lasten betaalt

De procedure heet ook wel een "kort geding in familiezaken". Je vraagt het aan via een advocaat. Alleen een advocaat mag dit verzoek indienen bij de rechtbank. Dat is verplicht — je kunt dit niet zelf doen zonder advocaat.

De rechter beoordeelt de situatie voorlopig. Dat betekent: hij maakt geen definitieve beslissing. De voorlopige voorziening geldt totdat de bodemzaak — de echte scheidingsprocedure — is afgerond. Soms duurt dat een jaar of langer.

Beide partners mogen hun verhaal doen bij de rechtbank. De rechter luistert naar beide kanten en beslist daarna snel. Vaak krijg je al binnen twee tot vier weken een uitspraak. Dit is veel sneller dan een gewone rechtszaak.

Let op: een voorlopige voorziening is alleen mogelijk als er al een verzoek tot echtscheiding is ingediend, of als dat tegelijk gebeurt. Zonder lopende scheidingsprocedure kun je deze stap in de meeste gevallen niet zetten.

Wanneer geldt dit voor jou?

Je kunt een voorlopige voorziening aanvragen als de situatie thuis onhoudbaar is en je niet kunt wachten op de volledige scheidingsprocedure. Hieronder zie je concrete voorbeelden van situaties waarbij mensen dit aanvragen.

De woning: Stel, jij en je partner wonen samen in de echtelijke woning. Jullie kunnen niet samen verder wonen, maar niemand wil vrijwillig vertrekken. De rechter kan dan bepalen wie tijdelijk in het huis mag blijven. Dit geldt ook als de woning gehuurd is. Het maakt niet uit wiens naam op het contract staat.

De kinderen: Als ouders het niet eens worden over wie de kinderen bij zich heeft, kan de rechter een tijdelijke regeling opleggen. Denk aan een weekregeling of vakantieplanning. De rechter kijkt altijd naar het belang van het kind. Dit staat centraal in het familierecht.

Alimentatie: Als één partner financieel afhankelijk is van de ander, kan de rechter tijdelijke partneralimentatie opleggen. Dit heet ook wel "voorlopige alimentatie". De rechter kijkt naar wat beide partners verdienen en wat de kosten zijn.

Wanneer is het urgent genoeg? Je hoeft niet in gevaar te zijn om een voorlopige voorziening aan te vragen. Het gaat erom dat de situatie niet kan wachten. Als er sprake is van huiselijk geweld, kan de rechter zelfs een huisverbod koppelen aan de voorziening.

Alleen getrouwd of geregistreerd partnerschap: De voorlopige voorziening in deze vorm geldt voor gehuwde stellen en geregistreerde partners. Ben je niet getrouwd maar wel samen ouder? Dan zijn er andere juridische wegen — maar de naam "voorlopige voorziening" in familiezaken geldt specifiek voor huwelijk en geregistreerd partnerschap.

Stappenplan — wat kun je nu doen?

Zoek een advocaat gespecialiseerd in familierecht. Dit is verplicht. Zonder advocaat kun je geen voorlopige voorziening aanvragen. Kijk op de website van de Nederlandse Orde van Advocaten voor een erkende familierecht-advocaat bij jou in de buurt.
Bespreek wat je wilt regelen. Maak een lijstje van de dringende punten. Gaat het om de woning? De kinderen? Alimentatie? Je advocaat helpt je dit scherp te krijgen.
Dien het verzoekschrift in. Je advocaat schrijft een verzoekschrift en stuurt dit naar de rechtbank. Hierin staat waarom de situatie dringend is en wat je vraagt.
Wacht op de zittingsdatum. De rechtbank plant een zitting. Dit duurt meestal twee tot vier weken. Je partner ontvangt ook een uitnodiging om zijn of haar kant te vertellen.
Ga naar de zitting. Ga samen met je advocaat naar de rechtbank. De rechter luistert naar beide partijen. Je hoeft zelf niet veel te zeggen — je advocaat voert het woord.
Ontvang de uitspraak. De rechter doet binnen enkele dagen uitspraak. Soms zelfs op de zittingsdag zelf. De beslissing geldt direct.
Houd je aan de uitspraak. De voorlopige voorziening is bindend. Houdt je partner zich er niet aan? Dan kun je via een deurwaarder de beslissing laten afdwingen.

Veelgemaakte fouten

Wachten totdat het echt misgaat. Mensen wachten vaak te lang. Je hoeft geen crisis af te wachten. Als de situatie nu al onhoudbaar is, kun je direct actie ondernemen.
Denken dat je het zelf kunt regelen. Een voorlopige voorziening aanvragen zonder advocaat is niet mogelijk. Dit is geen keuze maar een wettelijke eis.
Vergeten dat de voorziening tijdelijk is. De uitspraak geldt niet voor altijd. Na de definitieve scheiding vervalt de voorlopige voorziening automatisch. Zorg dat je ook de bodemzaak afrondt.
Denken dat de rechter altijd jouw kant kiest. De rechter luistert naar beide kanten. Een eerlijk verhaal is belangrijk. Overdrijven of liegen kan je zaak schaden.
Niet nadenken over de kosten. Een advocaat kost geld. Heb je een laag inkomen? Vraag dan naar gesubsidieerde rechtsbijstand — ook wel "toevoeging" genoemd. De Raad voor Rechtsbijstand beoordeelt of je in aanmerking komt.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een voorlopige voorziening?

Een voorlopige voorziening geldt totdat de rechtbank de definitieve scheiding uitspreekt. Dat kan enkele maanden tot meer dan een jaar duren. Daarna vervalt de voorziening automatisch. De definitieve uitspraken — bijvoorbeeld over alimentatie of het gezag — komen dan in de plaats van de tijdelijke maatregelen.

Kan ik een voorlopige voorziening aanvragen zonder dat mijn partner het weet?

Normaal gesproken niet. Je partner krijgt altijd een kopie van het verzoekschrift en wordt uitgenodigd voor de zitting. Alleen in zeer uitzonderlijke situaties — zoals direct gevaar — kan de rechter een beslissing nemen zonder dat de ander erbij is. Dit heet een "ex parte beschikking" en is zeldzaam in familiezaken.

Wat kost een voorlopige voorziening?

Je betaalt griffierecht aan de rechtbank en advocaatkosten. De totale kosten lopen uiteen, maar reken op minimaal een paar honderd euro aan griffierecht en een paar duizend euro aan advocaatkosten — afhankelijk van hoe complex de zaak is. Heb je een laag inkomen? Vraag dan een toevoeging aan bij de Raad voor Rechtsbijstand. Daarmee wordt een deel van de kosten vergoed.

Wat als mijn partner zich niet houdt aan de voorlopige voorziening?

Een voorlopige voorziening is een rechtelijke uitspraak. Je partner is verplicht zich eraan te houden. Doet hij of zij dat niet? Dan kun je een deurwaarder inschakelen om de beslissing af te dwingen. In sommige gevallen kan de rechter ook een dwangsom opleggen — een geldbedrag dat je partner moet betalen bij elke overtreding.

Kan ik een voorlopige voorziening aanvragen als we niet getrouwd zijn?

De voorlopige voorziening in familiezaken geldt specifiek voor gehuwde stellen en geregistreerde partners. Ben je samenwonend zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan zijn er andere procedures mogelijk, bijvoorbeeld via een kort geding. Praat met een advocaat over de beste aanpak voor jouw situatie.

Relevante wetsartikelen

Artikel 822 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)
Artikel 821 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie)
Zie het Burgerlijk Wetboek Boek 1 voor bepalingen over alimentatie, gezag en de echtelijke woning
Zie de Wet op de rechtsbijstand voor regelingen over gesubsidieerde rechtsbijstand

Gerelateerde onderwerpen op Claim.Cafe

Heb jij een specifieke situatie? Stel je vraag gratis op Claim.Cafe en krijg antwoord van een echte jurist.

Voorlopige voorziening bij scheiding: hoe werkt het? | Claim.Cafe