Hoe werkt een echtscheiding in Nederland?

Een echtscheiding in Nederland regel je via de rechter. Je hebt altijd een advocaat nodig om het verzoek in te dienen. Gemiddeld duurt een echtscheiding tussen de één en zes maanden, afhankelijk van of je er samen uitkomt.

Laatst gecontroleerd: maart 2026. Juridische informatie kan veranderen — controleer altijd de actuele wetgeving op wetten.nl.

Wat zegt de wet?

Een huwelijk ontbinden doe je niet zomaar. In Nederland is daar een rechter voor nodig. Dat staat in het Burgerlijk Wetboek. De wet zegt dat je kunt scheiden als het huwelijk duurzaam is ontwricht. Dat betekent: het huwelijk is zo stuk dat er geen redelijke kans op herstel meer is.

Je hoeft dit niet te bewijzen. Het is genoeg als jij — of jullie samen — aangeeft dat het huwelijk klaar is. De rechter gaat hier niet over discussiëren. Hij of zij neemt die verklaring aan.

De wettelijke basis hiervoor vind je in artikel 1:151 BW (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie). Daarin staat dat duurzame ontwrichting de enige grond is voor echtscheiding in Nederland. Er is geen sprake van schuld of een "schuldige" partij. Zelfs als jouw partner niet wil scheiden, kun jij toch een verzoek indienen.

Je hebt altijd een advocaat nodig. Een advocaat dient het verzoekschrift in bij de rechtbank. Dit is verplicht — je kunt dit niet zelf doen. Dat verschilt van veel andere juridische procedures, waarbij je soms zelf kunt optreden.

Na de uitspraak van de rechter is de scheiding nog niet officieel. De echtscheiding wordt pas definitief nadat de uitspraak is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat is een stap die je niet mag vergeten. Doe je dat niet binnen zes maanden na de uitspraak, dan vervalt de uitspraak. Het huwelijk blijft dan juridisch bestaan. Dit staat in artikel 1:163 BW (controleer dit artikel op wetten.nl voor de meest actuele versie).

Zijn jullie het samen eens over de scheiding en over alle afspraken? Dan spreken we van een eensgezind verzoek. Dit is sneller en goedkoper. Je legt alle afspraken vast in een echtscheidingsconvenant. Daarin staan afspraken over kinderen, geld, de woning en pensioenverdeling.

Wanneer geldt dit voor jou?

Ben je getrouwd in Nederland? Dan gelden deze regels voor jou. Woon je in Nederland maar ben je in het buitenland getrouwd? Dan kunnen andere regels gelden. Laat dit altijd checken door een advocaat.

Er zijn twee situaties bij een echtscheiding:

Situatie 1: Jullie zijn het eens. Je partner wil ook scheiden. Jullie zijn het eens over de kinderen, het geld en de woning. Dan dienen jullie samen — via één advocaat — een gezamenlijk verzoek in. Dit heet een gemeenschappelijk verzoek. Dit is de snelste route. De rechtbank behandelt dit meestal binnen enkele weken.

Situatie 2: Jullie zijn het niet eens. Jij wilt scheiden maar je partner werkt niet mee. Of jullie zijn het niet eens over de verdeling van bezittingen, alimentatie of de kinderen. Dan dien jij zelf een verzoek in. Je partner kan dan verweer voeren. Dit duurt langer en kost meer geld.

Heb je kinderen? Dan wordt de scheiding ingewikkelder. Je moet een ouderschapsplan maken. Dat is verplicht als je samen minderjarige kinderen hebt. Daarin staan afspraken over wie de kinderen wanneer ziet, hoe jullie beslissingen nemen en hoe jullie communiceren. Zie het Burgerlijk Wetboek voor de exacte bepaling over het ouderschapsplan.

Ben je geregistreerd partner in plaats van getrouwd? Dan werkt de ontbinding iets anders. Dat kan soms zonder rechter, via de gemeente. Maar ook hier zijn voorwaarden aan verbonden. Raadpleeg een advocaat om te weten welke route voor jou geldt.

Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan heb je geen echtscheiding nodig. Maar je hebt wellicht wél afspraken over een samenlevingscontract, gezamenlijke bezittingen of kinderen. Ook daarvoor is juridisch advies verstandig.

Stappenplan — wat kun je nu doen?

Beslis of je samen of alleen gaat. Praat met je partner als dat kan. Een gezamenlijk verzoek is sneller en goedkoper dan een eenzijdige procedure.
Zoek een scheidingsadvocaat. Dit is verplicht. Vergelijk advocaten op prijs en aanpak. Sommige advocaten zijn gespecialiseerd in mediation, anderen in conflictscheiding.
Maak een echtscheidingsconvenant (als jullie het eens zijn). Leg alle afspraken schriftelijk vast. Denk aan de woning, bankrekeningen, pensioen en alimentatie.
Stel een ouderschapsplan op (bij kinderen). Dit is verplicht. Leg hierin vast hoe de zorg voor de kinderen verdeeld wordt.
De advocaat dient het verzoekschrift in bij de rechtbank. De rechter beoordeelt het verzoek. Bij een gezamenlijk verzoek hoef je vaak niet naar de rechtbank te komen.
Ontvang de beschikking van de rechtbank. Dit is de officiële uitspraak. De echtscheiding is nu uitgesproken, maar nog niet definitief.
Schrijf de uitspraak in bij de burgerlijke stand. Dit moet binnen zes maanden. Doe je dit niet, dan vervalt de uitspraak. Jouw advocaat regelt dit meestal voor je.

Veelgemaakte fouten

De inschrijving vergeten. De uitspraak van de rechter is niet genoeg. Je moet de echtscheiding laten inschrijven in de registers van de burgerlijke stand. Vergeet je dit binnen zes maanden, dan is de scheiding niet geldig.
Geen ouderschapsplan maken. Als je kinderen hebt, is een ouderschapsplan verplicht. Zonder dit plan behandelt de rechtbank je verzoek niet.
Pensioen niet regelen. Veel mensen vergeten dat pensioen verdeeld moet worden bij scheiding. Dit heet pensioenverevening. Regel dit altijd schriftelijk vast.
Denken dat je zonder advocaat kunt scheiden. In Nederland moet een advocaat het verzoekschrift indienen. Je kunt dit niet zelf doen bij de rechtbank.
Te laat nadenken over de hypotheek. Staat de woning op beider namen? Dan moet je regelen wat er met de hypotheek gebeurt. De bank moet hier ook mee instemmen. Dit kost tijd — begin hier vroeg mee.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een echtscheiding in Nederland?

Een eenvoudige scheiding waarbij jullie het samen eens zijn, duurt gemiddeld zes tot twaalf weken. Als jullie het niet eens zijn over de verdeling of over de kinderen, kan een scheiding oplopen tot een jaar of langer. De inschrijving bij de burgerlijke stand moet daarna nog binnen zes maanden plaatsvinden.

Wat kost een echtscheiding in Nederland?

De kosten hangen af van de situatie. Een gezamenlijke scheiding via één advocaat kost al snel tussen de 1.000 en 2.500 euro. Als jullie een conflict hebben en allebei een eigen advocaat nodig hebben, kunnen de kosten oplopen tot 5.000 euro of meer. Heb je weinig inkomen? Dan kun je mogelijk in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand via het Juridisch Loket.

Kan ik scheiden als mijn partner niet mee wil werken?

Ja, dat kan. Je hoeft geen toestemming van je partner. Jij kunt zelf een verzoekschrift laten indienen door jouw advocaat. Je partner mag verweer voeren, maar de rechter kan de scheiding toch uitspreken als het huwelijk duurzaam ontwricht is. Je partner kan de scheiding dus niet blokkeren.

Wat is een echtscheidingsconvenant?

Een echtscheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst waarin jullie alle afspraken vastleggen. Denk aan de verdeling van de woning, bankrekeningen, schulden, pensioen en alimentatie. Het convenant is niet verplicht, maar wel sterk aanbevolen. Zo voorkom je later discussie over wat er afgesproken was.

Wat gebeurt er met de kinderen bij een scheiding?

Beide ouders houden na de scheiding automatisch het gezamenlijk gezag over de kinderen. Dat betekent dat jullie samen beslissingen blijven nemen over opvoeding, school en medische zorg. Jullie leggen de praktische afspraken vast in een ouderschapsplan. Daarin staat ook hoe de zorgverdeling eruitziet en wie kinderalimentatie betaalt.

Relevante wetsartikelen

Artikel 1:151 BW — duurzame ontwrichting als grond voor echtscheiding
Artikel 1:163 BW — inschrijving uitspraak in de registers van de burgerlijke stand
Zie het Burgerlijk Wetboek, Boek 1 voor bepalingen over het ouderschapsplan
Zie de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding voor pensioenverdeling

Gerelateerde onderwerpen op Claim.Cafe

Heb jij een specifieke situatie? Stel je vraag gratis op Claim.Cafe en krijg antwoord van een echte jurist.

Hoe werkt een echtscheiding in Nederland? Stappenplan & uitleg